ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 56 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

جان چېخار تندن کؤنۆل ذكر لب یار ائیله‌گج،

تن بولور جان، یئنی‌دن اۏل لفظی تكرار ائیله‌گج!

قېلما ای افغانْ گؤزۆن بیدار، مستِ خواب ایكن،

اۏلمایا بیر فتنه پیدا اۏلا بیدار ائیله‌گج؟

صُحبتیمدن‌ عار ائدیب ای‌ گۆل! بنی ترك ائتمه ‌كیم،

گۆل وار افسرده، تركِ صحبت خار ائیله‌گج!

وارېمې فكر دهانېنلا یۏخ ائتدیم كیم قضا،

بؤیله امر ائتمیش بنا، یۏخدان بنی‌ وار ائیله‌گج.

عرض‌ رُخسار ائت بو گۆن، ای‌مه! كیم اؤلسۆن گؤیده گۆن،

اؤیله كیم انجم اؤلۆر، گۆنْ عرضِ رُخسار ائیله‌گج!

هر زبان بیر تیغ دیر گویا زلیخا قتلینه،

یوسفی آلماقدا اهل عشق بازار ائیله گج!

ناله‌ی زارېم فضولی! خوش گلیر اۏل گۆل رُخا،

آچېلېر گۆل کؤنلۆ، بۆلبۆل ناله‌ی زار ائیله‌گج.

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 55 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

اۏلور قدّیم دو تا عشقین یۏلوندا بیر بلا گؤرگج،

طریق اهلینه عادت‌دیر تواضع، آشنا گؤرگج!

نهانی عشقینی گر بیلسه عالم دودِ آهېمدان،

عجب یۏخ كیم گُمانِ گنج ائده‌ر خلق، اژدها گؤرگج!

فزون ‌اۏلدوقجا عشقین، گرم ‌اۏلور اشكیم بو گؤزلردن،

اگر چه سو بُرودت كسبینی ائیله‌ر، هوا گؤرگج.

اۏخون، هر لحظه ‌كیم باغرېم ‌دلر، کؤنلۆم قېلار افغان،

بعینه اؤیله كیم فریاد ائده‌ر ایتلر، گدا گؤرگج!

رواجِ نقد، نقشِ سكّه‌دن‌دیر، نۏلا غدر ائتسه،

بنه ائل جسم عریانېمدا نقش بوریا گؤرگج؟

بنِ درویشه ائل هم جۏر ائدر، سن جۏر قېلدېقجا،

كیم ائیله‌ر ظُلم منعین پادشاهېم، سن روا گؤرگج!

فضولی‌نی یاشېر، ای ضعف! مهوشلر جفاسېندان،

كی مهوشلر قېلېرلار بین جفا، بیر مبتلا گؤرگج!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 54 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

کؤنلۆم آچېلېر زُلف پریشانېنې گؤرگج،

نُطقۆم توتولور، غنچه‌ی خندانېنې گؤرگج!

باخدېقجا سنا، قان ساچېلېر دیده‌لریمدن،

باغرېم دلینیر، ناوك مژگانېنې گؤرگج!

رعنالېق ایله قامت شمشادی قېلان یاد،

اۏلمازمې خجل، سروِ خرامانېنې گؤرگج؟

چۏخ عشقه هوس ائده‌نی گؤردۆم كی، هواسېن،

ترك ائتدی، سنین عاشقِ نالانېنې گؤرگج!

كافر كی، دڲیل معترفِ نار جهنم،

ایمانا گلیر، آتشِ هجرانېنې گؤرگج.

نازك‌لیك ایله غنچه‌ی خندانی ائدن یاد،

ائتمزمی‌ حیا لعل دُر افشانېنې گؤرگج؟

سن حالِ دلین سؤیله‌مه‌سن نولا فضولی؟

ائل فهم قېلېر چاك گریبانی گؤرگج!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 53 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

مُنحرف‌دیر ساقیا اندوه دنیادان مزاج،

باده توت كیم علت و اندوها، غفلتدیر علاج!

فقر مُلكۆن توت گر استغنادا ایسترسن كمال،

سلطنتدن كئچ كی اۏل وادیده چۏخدور احتیاج!

چكمه تخت و تاج قِیدین، بی سر و پالېق گؤزت،

كیم آیاغا بنددیر تخت و بلادېر باشا تاج.

بیر پری زُلفۆن توتوب خالېندان آلسان كام دل،

توت‌ كی چین مُلکۆنۆ توتدون، هنددن آلدېن خراج.

تركِ و تجرید اختیار ائت كیم دیار عشقده،

فقر بازارېنا اسباب فنادان‌دېر رواج.

نقشِ زائل‌دیر، امور دهره قېلما اعتبار،

اۏلسا حاصل فقردن حزن و، غنادان ابتهاج!

ای فضولی من ملامت مُلكۆنۆن سلطانیام،

برق آهیم تاجِ زر، سیمِ سرشكیم، تختِ عاج!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 52 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

ای غبار قدمین عرش برین باشېنا تاج،

شرف ذاتېنا اَدنای مراتبْ معراج.

منتهیْ شرعینه ادیان تمامیِ رُسل،

بحر سن، سایر اربابِ رسالت، امواج.

خازن گنج شفاعت، سنی قېلمېش ایزد،

هیچ كیم یۏخ كی سنا اۏلمایا آخر محتاج!

سُنّتین مغفرت اسبابېنا منهاجِ حصول،

طاعتین معصیت امراضېنا تدبیرِ علاج.

خلقه تقلید سُلوكون، سببِ حُسن معاش،

مُلکه تغییر طریقین اثر سوءِ مزاج.

قایم اۏلمازدې نظام و نسقِ اصل وجود،

وئرمه‌سه‌یدین اثرِ عدل ایله دنیایا رواج.

شُكرلله كی فضولی‌نی ائدیب داخلِ فیض،

رغبتین دایره‌ی خوفدان ائتمیش اخراج!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 51 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

جهان ایچره هر فتنه كیم اۏلسا حادث،

آنا سرو قدّین دیر، البته باعث!

مدارِسده تحقیق موی میانېن،

دقایقدن اۏرتایا سالمېش مباحث!

موحّدلره قېلما انكار زاهد،

مِی وحدتی، سانما اُمُّ الخَبائث.

ایكی دیده‌سیز عالمه: یوسف و سن.

سیزه یۏخ جهان ایچره امكانِ ثالث.

بنه جمع اۏلور قاندا كیم وار بیر غم،

بنم ملك عشق ایچره مجنونه وارث.

تؤكۆب اشك كویوندا، وصلین دیلر دل،

ساچار نفع اۆچۆن دانه، تۏپراغا حارث!

عذار و لبین وصفین ائیله‌ر فضولی،

اۏنا هم مفسّر دئرم، هم محدّث.

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 50 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

خط رُخسارېن ائده‌ر لطفده ریحان ایله بحث،

حُسن صورتده، جمالېن گۆل خندان ایله بحث.

اۆزۆنه دورماسېن آیینه اوروب لاف صفا،

نه روا، مه قېلا خورشید درخشان ایله بحث؟

گرچی شمشادده چۏخ لاف لطافت واردېر،

بۆكۆلۆر، ائیله‌سه اۏل سرو خرامان ایله بحث!

قېلسا جان لعلین ایله فیض یئتیرمك بحثین،

جانبِ لعلینی توت، ای کؤنۆل! ائت جان ایله بحث.

جنّتی كویونا زهد اهلی مناسب دئسه‌لر،

نه مناسب كی قېلام بیر نئچه نادان ایله بحث؟

دۆشر اۏد شمع دیلینه بو سببدن كی قېلېر،

دیل اوزالدېب گئجه‌لر اۏل مه تابان ایله بحث!

صفت حُسنۆن ائده‌ر خسته فضولی، نه عجب،

حُسن گفتاردا گر ائیله‌سه حسّان ایله بحث!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 49 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

صبا اغیاردان پنهان، غمیم دلدار اظهار ائت،

خبرسیز یاریمی حالِ خرابیمدان خبردار ائت!

گتیر یادیم آنین یانیندا، گر گؤرسن كی قهر ائیله‌ر،

خموش اولما، یئنه دشنام تقریبیله تكرار ائت.

کؤنول غم گونلرین تنها كئچیرمه، ایسته بیر همدم،

اجل خوابیندن افغانلار چكیب، مجنونو بیدار ائت!

چو یوخ عشق آتشی، بیر شعله چكسه‌ طاقتین ای ‌نِی!

باش آغریتما، دم عشق اورما، آنجاق ناله‌ی زار ائت!

بنی رشك اودونا پروانه تك، ای شمع! یاندیرما،

یئتر خورشیدِ رُخسارین چراغ بزم اغیار ائت.

گرفتارِ غم عشق اولالی، آزاده‌ی دهرم،

غم عشقه بنی بوندان بتر، یارب! گرفتار ائت.

فضولی! باخماق اولمور اول گونش یادایله خورشیده،

نه وجه ایله كیم اولسا، گون كئچر، فكرِ شب تار ائت!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 48 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

مرده جسمیم، التفاتیندان بولور هر دم حیات،

اؤلورم گر قیلماسان هر دم بنا بیر التفات.

یازا بیلمز لبلرین وصفین تمام عُمرده،

آب حیوان وئرسه كلكِ خضره ظُلمتدن دوات.

بن فقیرم، سن غنی، وئرگیل زكات حُسن كیم،

شرع ایچینده هم بنادیر، هم سنا واجب زكات.

گؤرمه‌یینجه عشقینی ایمانا گلمز عاشقین،

یوز پیمبر جمع اولوب گؤسترسه‌لر بین معجزات!

مظهرِ آثار قدرت‌دیر وجود كاملین،

فیضِ فطرتدن غرض سنسن، طُفیلین كائنات!

جوهرِ ذاتیندادیر مجموعِ اوصاف كمال،

بو صفات ایله كی سنسن، قاندا وار بیر پاكْ ذات؟

عشقه تا دوشدون فضولی! چكمه‌دین دنیا غمین،

بیل كی دام عشق ایمیش قید تعلّقدن نجات.

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 47 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

طلسم گنج اوچون بین اسم اعظم یاد توتدون توت،

طلسمی سیندیریب، گنجی پوزوب، اسمی اونوتدون، توت!

تؤكوب مِی، جام مِی توتماق تمناسین چیخار باشدان،

اؤکوش قانلار تؤكوب عالمده چوخ خونابه اوتدون، توت!

شراب ناب ذُوقوندان نه حاصل چوخ دگیل باقی،

ریاضِ عُمره ‌بین ‌كز سو وئریب آخر قوروتدون، توت!

چو نه جمشید بولموشدور بقا كیفیتین، نه جم،

بو بزم ایچره جم و جمشید الیندن‌جام ‌توتدون، توت!

فضولی! قیل قیاسِ حالین، اهل دهر حالیندان،

قُماری مكر و تزویری حِیل اهلیندن اوتدون، توت!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 46 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

بحر عشقه دوشدون ای ‌دل! لعل جانانی اونوت.

بالغ اولدون، گل رحیمدن ایچدیگین قانی اونوت!

وئردی رحلتدن خبر، موی سفید و روی زرد،

چهره‌ی گولگون ایله زُلف پریشانی اونوت.

چك ندامتدن گؤیه دودِ دلین، تؤك قانلی یاش،

سرو نازی ترك قیل، گلبرگ خندانی اونوت!

گؤر غنیمت فقر مُلكونده گدالیق شیوه‌سین،

اعتبار منصب و درگاهِ سلطانی اونوت.

چكمه عالم قِیدینی ای سربلندِ فقر اولان،

سلطنت تختینه ائردین، بند و زندانی اونوت.

معصیت دئرسن یئتر تكرار قیل، دؤنده‌ر ورق،

اؤزگه حرفین مشقین ائت، اوّلكی عنوانی اونوت!

لوحِ خاطرْ صورتِ جانانه قیل آئینه‌دار،

آنی یاد ائت، هر نه كیم یادیندا دیر، آنی اونوت!

ای فضولی! چك ملامت رهگذاریندان قدم،

لحظه- لحظه چكدیگین بیهوده افغانی اونوت!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 45 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

ای اسیر دام غم، بیر گوشه‌ی میخانه توت!

توتما زهّادین مخالف پندینی، پیمانه توت!

دیشله‌دیمسه لعلین ای قانیم تؤكن! قهر ائیله‌مه،

توت كی قان ائتدیم، عدالت ائیله، قانی قانه توت!

چیزگینیركی باشینا شمع رُخوندان جانیمی،

منع قیلما، آنی هم اول شمعه بیر پروانه توت!

گر سنه افغانیمی بیهوده دئرسه مدّعی،

اول سؤزه توتما قولاق، بن چكدیگیم افغانه توت.

قیلمازام زنجیر زُلفو تركین، الی ناصح! بنی،

خواه بیر عاقل خیال ائت، خواه بیر دیوانه توت!

ای ‌اولوب سلطان، دئیه‌ن دنیادا بندن غِیری یوخ،

سن اؤزون بیر جُغد بیل، دنیایی بیر ویرانه توت.

ای فضولی! دهر زالی‌نین فریبیندن ساقین،

اولما غافل، ار گیبی تپرن، اؤزون مردانه توت.

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 44 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

عكس رُخسارین ایله اولدو مزیّن مرآت،

بدنِ مرده‌یه فیض نظرین وئردی حیات!

بنزه‌در‌دیم قدِ مُوزونونا فی‌الجمله، اگر،

جان ایچینده الف ائتسه‌یدی قبولِ حركات!

خط بو مضمون ایله‌دیر طرف زنخدانیندا،

كی بو زندانین اسیرینه یوخ اُمید نجات!

كاكیلین قیلدی مقرّر منه سرگشته‌لیگی،

دئمه‌سین كیمسه كی، یوخ گردشِ گردونا ثبات!

غمزه پیکانین ائده‌ر عاشقه چشمین صدقه،

ائیله‌كیم مردم منعم، وئره محتاجا زكات!

آفرین جوهر مقبولونا كیم عالمده،

ممکن اولماز بو صفات ایله كی سنسن بیر ذات.

ای فضولی! ورع و زهد ایله معتاد اولدون،

بیلمه‌دین حالینی، بیهوده كئچیردین اوقات!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 43 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

یورز، یئتر بنه ای سیمِ اشك، بیداد ائت،

گر آقچان ایله آلینمیش قول ایسم، آزاد ائت!

ایتیرمه ایتلری آوازی‌نین کؤنول ذُوقون،

یئتر قارا گئجه‌لر هرزه - هرزه فریاد ائت!

خراب اولان کؤنول، ای بت! سنین مقامیندیر،

تغافل ائیله‌مه، بیر قاچ داش ایله آباد ائت!

ائشیتمه‌دینمی کؤنول، عشقْ مشکل اولدوغونو؟

سنا بو مشکل ایشی كیم دئدی كی بنیاد ائت؟

خلافِ عادته چوخ اولما ای پری! مایل،

یئتر، فسون ایله تسخیرِ آدمیزاد ائت!

صبا! اسیرلرین قصدین ائیله‌میش اول گول،

بیزی هم آندا اگر دوشسه فرصتین، یاد ائت!

فضولی! ایستر ایسن ازدیادِ رتبه‌ی فضل،

دیارِ رومی گؤزت، تركِ خاك بغداد ائت!