شناختنامه ملا محمد فضولی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق

پست ثابت وبلاگ

بیت خطاطی شده از حکیم ملا محمد فضولی، شناختنامه ملا محمد فضولی بر اساس پژوهشهای دکتر حسین محمدزاده صدیق دوزگون

 

تصویر - پرتره ملا محمد فضولی. نقاش: ناصر بخشی

برای دانلود تصویر ملا محمد فضولی در اندازه اصلی کلیک کنید

(استفاده از پرتره فضولی با ذکر نام نقاش آن آقای ناصر بخشی بلامانع است)

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 35 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

سن اۆزۆندن عالمی روشن قېلېب سالدېن نقاب،

یازې‌‌یا سالسېن بوگۆندن سۏنرا، نورون آفتاب.

سن نه نور پاكسان، ای مظهر صُنع الاه!

نور آلېر شمع رُخوندان آفتاب و ماهتاب.

عكس رویون سویا سالمېش سایه، زُلفۆن تۏپراغا،

عنبر ائتمیش تۏپراغېن آدېن، سویون اسمین شراب!

یئلده بولموش بوی زُلفۆن، سودا عكسِ عارضین،

كیم یئلی باغرېنا باسېب، سویا گؤز دیكمیش‌ حباب.

لعلگون مِیدیر الینده ساغر سیمین ایله،

یا نگینِ لعل‌دیر رشك لبیندن اۏلموش آب؟

كلك قدرت لوح سینَمده سنی نقش ائیله‌میش،

ائیله‌ییب محبوبلار مجموعه‌سیندن انتخاب.

ای فضولی! هر عمل قېلسان خطادیر، غِیر عشق،

بودورور من بیلدیڲیم الله اَعْلَمْ بِالصَّوابْ !

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 34 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

قېلسا وصلین شامیمی صبحه برابر یۏخ عجب،

رسمدیر فصل بهار اۏلماق برابر روز و شب!

گۆن كی سایه‌ن دۆشدۆڲۆ یئردن دورار، بیر وجهی‌وار،

گلسه عالی‌قدرلر، فقر اهلی دورماقدېر ادب!

اۏلمادان میخانه‌ی عشقینده مستِ جام ذُوق،

دۆزمه‌دی بزمِ فلكده زُهره قانونِ طرب،

جنّت وصلیندیر اۏل مقصد كی ایمان اهلینه،

قېلسا حق روزی جهنم آتشی، اۏلدور سبب!

غالبا مقصود وصلیندیر كی دۆن- گۆن دورمایېب،

چرخ سرگردان گزر، بیلمز نه‌دیر رنج و تعب.

بسته‌ی زنجیر شُوقوندور نسیمِ ترمزاج،

تشنه‌ی جامِ وصالېندېر محیطِ خشك لب.

قېلما فیضِ نعمت وصلین فضولی‌دن دریغ،

یۏخدور اؤزگه مقصدی، سندن سنی ائیله‌ر طلب.

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 33 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

غالبا بیر اهل دل توپراغې دیر دُرد شراب،

كیم قېلېب همّت بنالار توتموش اۆستۆنده حباب.

برق و باران سانما كیم گؤردۆكجه آه و اشكیمی،

بیلمه‌زم نمدیر كی ابر آغلار، بنا یانار سحاب!

ای سۏران حالېم بو استغنا سؤالېندان نه سود؟

حالېم ائیله‌رسن سؤال، امّا ائشیتمزسن جواب!

دشت غمدن خاك قبرین اۆزره سرو گرد باد،

چكسه باش، اۏل ‌سرودن ‌سو كسمه ای‌ سِیل سراب!

یئتمه‌ییب وصلینه اۏل لیلی‌وشین بیر عُمردۆر،

بن گیبی مجنون اۏلوب صحرایا دۆشمۆش آفتاب.

اۏل بُت ابروسون قۏیوب، محرابا دؤندوْرمم اۆزۆم،

قۏی بنی زاهد، بنا چۏخ وئرمه، تانرېچۆن، عذاب!

نقدِ عُمرۆن بیر صنم عشقینده صرف ائتدین تمام،

ای فضولی! آه اگر سندن سۏرولسا بو حساب؟

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 32 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

صبح سالېب ماه رُخوندان نقاب،

چېخ كی تماشایا چېخا آفتاب.

رشته‌ی جانېم یئتر، ائت پُر گره،

سالما سر زُلف سمنسایا تاب!

مست چېخېب سالما نظر هر یانا

گؤرمه روا كیم اۏلا عالم خراب!

كسمه نظر جانب عشّاقدان،

ناله‌ی دل سوزدان ائت اجتناب!

گئجه‌لر انجم سایارام صبحه‌دك،

ای شب هجرین بنه یومِ حساب.

دوزخه گیرمز ستمیندن یانان،

قابلِ جنّت دڲیل اهل عذاب!

سالدې آیاقدان غم عالم بنی،

وئر بنه غم دفعینه، ساقی! شراب!

رحم قېل افتاده‌لرین حالېنا،

هیچ گركمزمی سنا بیر ثواب؟

یار سؤال ائتسه كی حالېن نه‌دیر،

خسته فضولی، نه وئریرسین جواب؟

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 31 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

صبح چكمیش چرخه، چالمېش داشه تیغین آفتاب،

ظاهر ائتمیش اۏل مَهِ دلاّكه عین انتساب.

دم به دم تحریك تیغیندن بولور باشلار صفا،

اؤیله كیم سو موج اوروب ظاهر قېلېر هر دم حباب.

هر سر موییمده بیر باش اۏلسا، موی سر گیبی،

كسسه وارېم، تیغ خون‌ریزیندن ائتمم اجتناب.

كشف اسرار ملاحت، جۏهر تیغینده‌دیر،

كیم آلېر باشلاردا كی سئودا جمالېندان نقاب.

غصّه‌سیندن باشېمېن مویی تك اینجلمیش تنیم،

كیم تنیمله تیغی اۏرتاسېندا باشېمدېر حجاب!

تیغ چابك سِیرینه آهوی چین دئرسم نولا،

سِیر قېلدېقجا تؤكر صحرای چینه مشك ناب.

موی ژولیده‌مله تیغیندن اُمیدیم كسمه‌زم،

ای فضولی! خالی اۏلماز برق لامِعدن سحاب!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 30 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

ای ناوك شُوقۆن سپری سینه‌ی احباب،

زُلفۆن خمی ارباب وفا صیدینه، قلاّب!

محرابدا شكلِ خم ابروی لطیفین،

واجب بو جهتدن قامېیا سجده‌ی محراب،

سؤزۆم دئر ایدیم، شمع سنا ائیله‌یه روشن،

نظّاره‌ی رُخسارینا یۏخ شمعده هم تاب!

خورشید جمالېندان اۏل آی سالدې نقابین،

صبح اۏلدو، دور ای‌ بخت! نه دیر بونجا شكرخواب؟

دون صبح یئتیردیم فلكه موجِ سرشكیم،

غرق ائتدی فلك اۆزره اۏلان انجمی گرداب!

ساقی مگر اۏل لعل سؤزۆن دئر مِی نابا،

كیم دۆشدۆ آیاغېنا، الین اؤپدۆ مِی ‌ناب.

جمعیت اسبابا کؤنۆل وئرمه فضولی،

كیم تفرقه‌دیر خاطره جمعیت اسباب!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 29 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

بنیم تك هیچ كیم‌ زار و پریشان اۏلماسېن، یارب!

اسیر درد عشق و داغ هجران اۏلماسېن، یارب!

دمادم جُورلاردېر چكدیڲیم بی‌رحم بُتلاردان،

بو كافرلر اسیری، بیر مسلمان اۏلماسېن، یارب!

گؤرۆب اندیشه‌ی قتلیمده اۏل ماهی، بودور دردیم،

كی بو اندیشه‌دن اول مه، پشیمان اۏلماسېن، یارب!

چېخارماق ائتسه‌لر تندن چكیب پیکانېن اۏل سروین،

چېخان ‌اۏلسون دل مجروح، پیکان ‌اۏلماسېن‌ یارب!

جفا و جۏر ایله معتادام، آنلارسېز نۏلور حالېم؟

جفاسېنا حد و جُورونا پایان اۏلماسېن، یارب!

دئمن‌ كیم‌ عدلی‌ یۏخ یا ظُلمۆ چۏخ، هر حال ‌ایله ‌اۏلسا،

کؤنۆل تختینه اۏندان غِیری سلطان اۏلماسېن، یارب!

فضولی بولدو گنجِ عافیت میخانه كُنجوندن،

مبارك مُلکه، اۏل مُلك ویران اۏلماسېن یارب!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 28 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

عاشق اولدوم یئنه بیر تازه گول رعنایا،

كی سالیر آل ایله هر دم بنی یوز غوغایا.

گه اوروب قالب فرسوده می، گه حبس قیلیر،

گه سراسیمه و عریان بوراخیر صحرایا!

گؤزومون قانی ایله سینه‌می آل ائتدیم كیم،

آلتِ صنعت اولا اول بت بی‌پروایا.

بو نه ایشدیر كی بیزی ایگنه گیبی اینجلدیب،

سالیر ایپلیك گیبی هر دم بیر اوزون سئودایا؟

آیاغین باغلامیش آواره‌لرین صنعت ایله،

یوخ نهایت سرِ كویوندا گزن شیدایا.

لخت- لخت‌ اولموش ایكن غمزه درفشینی چكیب،

چاره‌ساز اولمادی بیرگون تن غم‌فرسایا.

یاخا چاك ائده‌نی باشماق گیبی سالیر آیاغا،

ای فضولی! گؤر اونون ائتدیگی استغنایا.

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 27 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

عارضین گؤرسه فلك مهر بوراخماز آیا،

ذرّه- ذرّه قیلیب آنی بوراخار صحرایا.

صورتین عكسین آلیب باغا گیرر هر دم سو،

رشكدن قان ایچیرر برگ گول رعنایا!

یئریدیر عكسینه آیینه دمیر بند اورسا،

نه اوچون قارشی دورور سن گیبی بی‌همتایا؟

بولدوغو یئرده حسددن گون اورور سایه‌نه تیغ،

كی رفیق اولمایا سن ماه ملك سیمایا.

اوخا پیکان تیكیلیر غمزه‌ن اوچون پیوسته،

توخونور طعنه اوخو قاشین اوجوندان یایا.

لعل نابین صفتی شهد مصفّادیر، لیك،

آجی ائتمیش آنی صفرای حسد صهبایا.

یار مِیلین سنه سالمازسا فضولی! نه عجب،

نئجه مِیل ائتمك اولور سن گیبی بیر رسوایا؟

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 26 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

سو وئریر هر صبحدم گؤز یاشی تیغِ آهیما،

كیم تؤكم قانین سپهرین، سالسا مهرین ماهیما.

شمع رُخسارین اودو قیلمیش بنی آتش پرست،

چاك سینَمدن تماشا ائیله آتشگاهیما.

توتیا تك چشم ارباب نظردیر منزلیم،

گرچی خاك رهگذارم دیده‌ی بدخواهیما.

غم گیبی اؤلدورسه قانلی تك قاچار بندن یانا،

شاه دردم، التجا ائیله‌ر علوّ جاهیما!

بیر فقیرم، دورماسین كیمسه بنا تعظیم اوچون،

قاندا گئتسم ای گؤزوم! سو سپ غبار راهیما.

غافلم سرّ لب جان‌پروریندن، تا خطین،

قوندوروبدور گرد، مرآتِ دلِ آگاهیما.

ای فضولی! یاره دؤندردیم اوزوم اغیاردان،

خصمی‌ چوخ ‌گؤردوم، سیغیندیم صدق ایله آللاهیما.

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 25 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

رحم ائت ای شه! دل درویش چكن آهلارا،

كی گدا آهی اثر ائیله‌ر اولو شاهلارا!

مهری یوخ ماهلارا آه اثر ائتمز، یارب!

وئر بیر انصاف بو مهری یوخ اولان ماهلارا!

قاشلارین طاقینا وورسام دلِ سوزان نه عجب،

رسمدیر آسیلا قندیل نظرگاهلارا.

مایلِ سرو قدین وصلینه یئتمز، نئجه كیم،

بخت شایسته دگیل همّتی كوتاهلارا!

ساقی بزم جنون، نرگس مستیندیر، كیم،

ایچیریر باده‌ی غفلت، دلی آگاهلارا.

باخما ای دیده! زنخدانینا محبوبلارین،

گزمه غافل، حذر ائت، دوشمیه‌سن چاهلارا!

ای فضولی! ورعْ اهلی ره مسجد توتموش،

سن ره میكده توت، اویما بو گمراهلارا!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 24 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

کؤنول! تا وار الینده جام مِی، تسبیحه ال اورما،

نماز اهلینه اویما، اونلار ایلن دورما، اوتورما!

اگیلیب سجده‌یه، سالما فراغت تاجینی باشدان،

وضو سویو ایله راحت یوخوسون گؤزدن اوچورما.

ساقین، پامال اولورسان بوریا تك، مسجده گیرمه!

وگر ناچار گیرسن، آندا منبر گیبی چوخ دورما!

مؤذّن ناله‌سین آلما قولاغا، دوشمه تشویشه،

جهنم قاپیسین آچدیرما، واعظدن خبر سورما!

جماعت ازدحامی مسجده سالمیش كدورتلر،

كدورت اوزره لطف ائت بیر كدورت سن هم آرتیرما.

خطیبی سانما صادق، واعظین قوولیله فعل ائتمه،

امامی توتما عاقل، اختیارین آنا تاپشیرما!

فضولی! بهره وئرمز طاعتِ ناقص، نه دیر جهدین؟

كرم قیل، زرقی طاعت صورتینده حددن آشیرما!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 23 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

هر زمان منظور بیر شوخ ستمگر دیر بنا،

قاندا اولسام، بیر بلا حقدن مقرّر دیر بنا!

اول خم ابرویا قیلسام سجده هر ساعت، نولا؟

قبله ایله اول خم ابرو برابر دیر بنا!

غم دگیل جسمیمده گر سنگ ملامت زخمی‌وار،

شحنه‌ی بازارِ سئودایام، بو، زیوردیر بنا!

گؤزده خون‌آلود پیكانین خیالیله خوشام،

هر بیری گویا كی بیر برگِ گول تر دیر بنا!

زخملردن مین آغیز آچدیم ادای شُکره، كیم،

هر اوخون بیر نعمتِ غِیر مكرّر دیر بنا.

عقل ارشادیله بولماق كامْ ممکن‌دور، ولی،

دامِ راه، اول حلقه‌ی زُلف مُعنبردیر بنا.

اختر بختیم وبالین گؤر كی اول مَهدن گلن،

مِهرلردیر اؤزگه‌یه، جور و جفالاردیر بنا.

ای فضولی! منزل مقصودا یئتسم نه عجب؟

خدمت پیر مغان ارشادو، رهبر دیر بنا!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 22 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

شربت لعلین كی دئرلر چشمه‌ی حیوان آنا،

اول وئریر جان دم به دم عشّاقه و بن جان آنا!

اوخلاریندیر كیم ‌تیكان‌ تك سانجیلیبدیر هر طرف،

گولبون خم‌دیر قدیم، هر غنچه بیر پیكان آنا.

خال و خط‌دیر بیلمن اول آیینه‌ی رُخسارده،

یا گؤزومدن عكس سالمیش مردمِ مژگان آنا.

توتما ای قان دم به دم طغیان ائدیب گؤز چاكینی،

قوی بو منظردن دمی نظّاره قیلسین جان آنا.

بحره لؤلؤ دیشلرین وصفین مگر سؤیله‌ر صبا،

كیم قولاق توتموش صدف ایچره دُرِ غلطان آنا!

کؤنلومه سالمیش خطین ذُوقون فلك قان اوددوروب،

طفل تك كیم اوخودالار زجر ایله قرآن آنا!

ای فضولی! اول صنم افغانینا رحم ائیله‌مز،

داشا بنزر باغری، تأثیر ائیله‌مز افغان آنا!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 21 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

فقر مُلکی تخت و عالم تركی، افسر دیر بنا،

شكرلله! دولت باقی میسّر دیر بنا!

زُلف و رُخساری خیالیله نه‌دیر حالیم، دئمن.

اؤیله‌یم كیم، هرگئجه- گوندوز برابردیر بنا!

حور و طوبی وصفین، ای واعظ! بوگون آز ائیله كیم،

همدم اول طوبی قیام و حور پیكردیر بنا.

آرادان ای شمع! چیخ، بیر گوشه توت كیم، بو گئجه،

بزم، بیر خورشید طلعتدن منوّر دیر بنا!

وئردی باد صبح بیر خورشیدْ طلعت مژده‌سین،

شمع‌وش وه! كیم بو دم اؤلمك مقرّر دیر بنا.

زاهدا سن قیل توجه گوشه‌ی محرابا كیم،

قبله‌ی طاعت، خم ابروی دلبردیر بنا.

ای فضولی! جمع اولور پیوسته ائل نظّاره‌مه،

عرصه‌ی دشت جنون، صحرای محشردیر بنا!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 20 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

شبْ كی مفتاح مه نو اولا گنجینه گشا،

قیلا پیمانه‌ی گردونی جواهر پیما،

گیزله‌ییب چشمه‌ی خورشید سویون كوزه‌ی چرخ،

قطره - قطره قیلا انجم رشحاتین پیدا!

لاله رنگ اولا شفقدن فلكِ مینا فام،

دیشرا سالمیش گیبی عكسِ می‌ گولگون مینا.

ماهِ نو جامینی دُوره گتیره ساقی دهر،

انجمِ چرخه سالا نشئه‌ی تأثیرِ هوا!

بن هم اول روح فزا راحی تؤكم ساغره كیم،

نخل همّت رشحاتیندان آلا نشو و نما.

توتار اولسام نه عجب مِی اتگین دُرد صفت،

ائیله‌ییبدیر نئچه توپراغی بو اكسیر، طلا!

جام دؤورونده، فضولی! اوخورام مِی وصفین،

آتش خرمن غم، آب حیات حكما!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 19 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

گرچی ای‌دل یار اوچون اوز وئردی یوز محنت سنا،

ذره‌جه قطع محبت ائتمه‌دین، رحمت سنا.

ساخلاما نقدِ غمِ عشقینی ای جان! ظاهر ائت!

كیم وئریم حبسِ بدندن چیخماغا، رخصت سنا!

چاره‌ی بهبودومو سوردوم معالجدن، دئدی:

«درد، درد عشق ایسه، ممکن دگیل صحّت سنا!»

توتارام یارین قیامتده، حبیبیم! دامنین،

مستسن غفلت شرابیندان، بوگون مهلت سنا!

عشق اهلین آتش هجرانا ائیله‌رسن كباب،

دؤنه- دؤنه امتحان ائتدیم، بودور عادت سنا!

اینجیدیر ناله‌م سنی نولا اگر بیر تیغ ایله،

چشم جلاّدین ائده احسان بنا، منّت سنا؟

سنده دون گؤردوم فضولی! مِیل محراب و نماز!

تركِ عشق ائتمكمی ایسترسن؟ نه دیر نیّت سنا؟

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 18 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

ای بی‌وفا! كی عادت اولوبدور جفا سنا،

بالله، جفادیر اولما دئمك بی‌وفا سنا!

گه ناز و گه كرشمه و گه عشوه‌دیر ایشین،

جانین سئونلر اولماسا یئی آشنا سنا!

بین جان اولایدی كاش بنِ دلشكسته‌ده،

تا هر بیریله بین كز اولایدیم فدا سنا!

عشقینده مبتلالیغیمی عیب ائدن سانیر،

كیم اولماق اختیار ایله دیر مبتلا سنا؟

ای دل! كی هجره دؤزمه‌ییب ایسترسن اول مهی،

شُکر ائت بو حالا، یوخسا گلیر بیر بلا سنا!

ای گول! غمینده اشك، رخِ زردیم ائتدی آل،

بیلدیردی اولا صورت حالیم صبا سنا؟

دوشمز چو شاه قُربو، فضولی! گدالارا،

اول شهدن التفات نه نسبت بنا، سنا؟

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 17 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

غمدن اؤلدوم، دئمه‌دیم حالِ دل‌زار سنا،

ای گول تازه! روا گؤرمه‌دیم آزار سنا!

ایچ می‌ناب كی باغریندان ائده‌ر جمله كباب،

آتش عشق ایله عشاق جگرخوار سنا!

مئی گولگوندا دگیل نرگس مستین عكسی،

قدح اولموش گؤز آچیب عاشق دیدار سنا.

عارضین گول-گول ائدیبدیر مِی گولگون تابی،

وه! كی بیر گولدن آچیلمیش نئچه گلزار سنا!

باغا سِیر ائت، بو لبِ لعل ایله كیم غنچه و گول،

گؤستره خون دل و دیده‌ی خونبار سنا.

دئر ایدیم قامتینه سرو، ولی اؤزگه ایمیش،

حركات و روش و شیوه‌ی رفتار سنا.

اَگیلیب، طرف بناگوشونا درد دلیمی،

یا او طاقین دئیه یا طرّه‌ی طرّار سنا.

تا گرفتارینام آزاد اولا بیلمم غمدن،

هیچ كیم اولماسین ای سرو! گرفتار سنا.

لعلِ نابین هوسی باغریمی قان ائیله‌دیگین،

آه كیم، قانلی یاشیم ائتمه‌دی اظهار سنا.

10ای فضولی! فلكین وار سنینله نظری،

كیم غم و محنتینی وئردی نه كیم‌وار سنا!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 16 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

غمزه‌سین سئودین کؤنول، جانین گركمزمی سنا؟

تیغه اوردون جسم عریانین، گركمزمی سنا؟

آتشین آهیملا ائیله‌رسن بنه تكلیفِ باغ،

باغبان! گلبرگ خندانین گركمزمی سنا؟

یئله وئرمه داغیدیب هریان، آیاقلاردان گؤتور،

ای پری! زُلف پریشانین گركمزمی سنا.

ای كمان ابرو! رقیبه وئرمه غمزه‌ندن نصیب،

اوخ آتارسان داشا، پیكانین گركمزمی سنا؟

یاندیریب جانیم، جهانسوز ائتمه برق آهیمی،

آسمان! خورشید رخشانین گركمزمی سنا؟

كفر زُلفوندن بنی منع ائیله‌مك لایقمی‌دیر؟

صوفی! انصاف ائیله، ایمانین گركمزمی سنا؟

توتالیم كیم اشك سیلابینا یوخدور اعتبار،

ای فضولی! چشم گریانین گركمزمی سنا؟

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 15 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

جانیمین جوهری اول لعل گهربارا فدا،

عُمرومون حاصلی اول شیوه‌ی رفتارا فدا.

درد چكمیش باشیم، اول خال سیه قربانی،

تاب گؤرموش تنیم، اول طرّه‌ی طرّارا فدا.

گؤزلریمدن تؤكولن قطره‌ی اشكیم گُهری،

لبلریندن ساچیلان لؤلؤی شهوارا فدا.

چاك سینَمده اولان قانلی جگر پاره‌لری،

مست چشمینده اولان غمزه‌ی خونخوارا فدا.

پاره - پاره دل مجروحِ پریشانیمدان،

سر كویوندا گزن هر ایته بیر پارا فدا!

جان و دل قیدینی چكمكدن اؤزوم قورتاردیم،

جانی جانانه‌یه ائتدیم، دلی دلدارا فدا!

ای فضولی نولا گر ساخلار ایسم جانی عزیز،

وقت اولار كیم اولا بیر شوخِ ستمكارا فدا!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 14 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

غم دیاریندا اجل پِیكی، گذار ائتمز بنا،

یوخ سانیب واریم مگر، كیم اعتبار ائتمز بنا؟

یار جُور ائتمز بنا اغیار تعلیم ائتمه‌دن،

بالله اغیار ائیله‌ین احسانی، یار ائتمز بنا!

داغیدیر هر لحظه رخت عیشیمی آهیم یئلی،

قانسی ناحق ظُلم‌دور كیم، روزگار ائتمز بنا؟

عشق ذوقیله خوشام، تركِ نصیحت قیل رفیق،

بن كی تریاكیْ مزاجام، زهرْ كار ائتمز بنا!

چرخدن آشیرمادان یادینلا آه آتشین،

غدر ائدیب گردون، شرردن زر نثار ائتمز بنا.

نقد جان، تاراج غمدن ساخلاماق دشوار اولور،

عشق تا سنگِ ملامتدن حصار ائتمز بنا.

یادِ لعلینله فضولی گؤزله‌ییب راه عدم،

وار بیر تدبیری، امّا آشكار ائتمز بنا.

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 13 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

عشق اطوارین مسلّم ائیله‌دی گردون بنا،

بونجا كیم، یئل تك یوگوردو، یئتمه‌دی مجنون بنا!

قیلدی بندن رفع تكلیف نمازی، مستلیك،

قالدی آنجاق نشئه‌ی جامِ مِی ‌گولگون بنا.

باغبان! گر مِیل قیلمان سروینه، معذور توت!

سرودن یئیرك گلیر اول قامت موزون بنا.

دوستلار! قان ‌یاش تؤكوب قیلدی بنی رسوای خلق،

وه! كی دشمن چیخدی آخر دیده‌ی پر خون بنا.

اولمازام هر قاندا كیم اولسام، گرفتار اولمادان،

بیر بلادیر گؤز، بیر آفتدیر دل محزون بنا.

ای فضولی! ناوكِ آهیملا آلدیم انتقام،

دؤنه - دؤنه گرچی بیداد ائتدی چرخ دون بنا!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 12 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

رشته‌دیر جسمیم كی دُور چرخ وئرمیش تاب آنا،

مردم چشمیم دوزر هر دم دُرِ سیراب آنا.

سایه‌ی زُلفون شبستانیندا دیر شمع رُخون،

نئجه یئتسین قدر ایله خورشیدِ عالم‌تاب آنا؟

درد دُردیدیر صفابخش حریفِ بزم عشق،

ساقیا! چوخ ائتمه تكلیفِ شراب ناب آنا.

دُردِ مِی تك غرقه‌ی خونابه گؤردوم کؤنلومو،

گؤر نه گلدی باشینا، نئتدی شراب ناب آنا؟

قامت خم بیرله بیر اهل كرامتدیر قاشین،

داش اولوبدور گوئیا باش اَگمه‌میش محراب آنا.

چشمینی اهل نظر قصدینه تعیین ائیله‌ین،

تیر غمزه‌ندن مهیّا ائیله‌میش اسباب اونا.

ترلمیش رخسار ایله خوبلار آچارلار کؤنلومو،

گؤر نه گُلشن دیر كی، آتشدن وئریرلر آب آنا!

سلك اهل حالا چكمیش زاهدی اشكِ ریا،

مس گیبی كیم سیم قدرین بیلدیریر سیماب آنا.

ای فضولی قالمامیش غوغای مجنوندان اثر.

غالبا افسانه‌ی لیلی، گتیرمیش خواب آنا.

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 11 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

كمال حسن وئریبدیر شراب ناب سنا،

سنا حلال دیر ای مُغبچه! شراب سنا.

سنی ملك گؤره‌لی، عشقی یازماز اولدو گناه،

ولی یازیلدی بو اوزدن بسی ثواب سنا!

لبین سؤالینا وئرمز جواب عشّاقین،

سؤال اولورسا بو سندن، نه‌دیر جواب سنا؟

جزا گونونده سورولماز خطالار ائیله‌دیگین،

یئتر فغان ایله بن وئردیگیم عذاب سنا.

بنی قراریم ایله قویماز اولدون ای گردون!

یئریدیر آهیم ایله وئرسم انقلاب سنا!

شعاعِ جوهر تیغیندن اومما رحم ای دل!

ساقینما سو وئره، ای تشنه! اول سراب سنا!

فضولی! باشینا اول سرو سایه سالدی بوگون،

علوّ رفعت ایله یئتمز آفتاب سنا!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 10 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

دوستوم! عالم سنینچون گر اولور دشمن بنا،

غم دگیل! زیرا یئترسن دوست آنجاق سن بنا.

عشقه سالدیم بن بنی، پند آلماییب بیر دوستدان،

هیچ دشمن ائیله‌مز آنی كی ائتدیم بن بنا!

جان و تن اولدوقجا بندن درد و داغ اسگیك دگیل،

چیخسا جان، خاك ‌اولسا تن، نه‌ جان گره‌ك، نه ‌تن بنا.

وصل قدرین بیلمه‌دیم، فرقت بلاسین چكمه‌دن،

ظُلمت هجر ائتدی چوخ مبهم ایشی روشن بنا.

دود و اخگردیر بنا سرو ایله گول، ای باغبان!

نئیلیرم بن گُلشنی، گُلشن سنا، گولخن بنا!

غمزه تیغین چكدی اول ماه، اولما غافل ای کؤنول!

كیم مقرردیر بوگون اؤلمك سنا، شیون بنا.

ای فضولی! چیخسا جان، چیخمان طریق عشقدن،

رهگذار اهل عشق اوزره قیلین مدفن بنا.

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 9 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

جام ایچره مِی كی دایره سالمیش حباب آنا،

آیینه‌دیر كی عكس سالیر آفتاب آنا.

زاهد سؤال ائدرسه كی: «مِیدن نه‌دیر مُراد؟»

«بیزده صفادیر، آندا كدورت!» جواب آنا!

قان یاش تؤكوب یانیندا دؤنر آتشین كباب،

معشوقا بنزر آتش و عاشق كباب آنا.

ائیله‌ر کؤنولده اشك خطین شُوقونو فزون،

اوددان چیخار بخار، ساچیلدیقجا آب آنا.

چشمین مریضی اولدو کؤنول، لعلینه یئتیر،

رنج خُماره دوشدو، دوادیر شراب آنا.

تكلیف جنّت ائیله‌مه، كویوندا کؤنلومه،

چون جنّت اهلی‌دیر نه وئریرسن عذاب آنا؟

مسدوددور فضولی‌یه میخانه‌لر یولو،

یارب هدایت ائیله طریقِ صواب آنا!

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 8 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

ای ملك سیما كی سندن اؤزگه حیراندیر سنا،

حق بیلیر انسان دئمز هر كیم كی، انساندیر، سنا!

وئرمه‌ین جانین سنا، بولماز حیاتِ جاودان،

زنده‌ی جاوید آنا دئرلر كی قرباندیر سنا!

عالمی پروانه‌ی شمع جمالین قیلدی، عشق،

جان عالمسن، فدا هر لحظه بین جاندیر سنا.

عاشقه شُوقونلا جان وئرمك سنا مشکل دگیل،

چون مسیحِ وقتسن، جان وئرمك آساندیر سنا!

چیخما یاریم گئجه‌لر، اغیار طعنیندن ساقین!

سن مهِ اوجِ ملاحتسن، بو نقصاندیر سنا.

پادشاهیم! ظُلم ائدیب عاشق، سنا ظالم دئمیش،

خوبرولاردان یامان گلمز، بو بهتاندیر سنا.

ای فضولی! خوبرولاردان تغافل‌دور یامان،

گر جفا هم گلسه آنلاردان بیر احساندیر سنا.

ملا محمد فضولی‌نین غزللری - 7 (دکتر حسین محمدزاده صدیق)

كارگر دوشمز خدنگِ طعنه‌ی دشمن بنا،

كثرت پیكانین ائتمیشدیر دمیردن تن بنا.

ایمنم سنگ ملامتدن كیم آلیب چئوره‌می،

اولدو زنجیر جنون بیر قلعه‌ی آهن بنا.

آندانام رسوا كی سیلاب سرشكیم چاك ائدر،

زخم تیغین قانی گئیدیردیكجه پیراهن بنا.

دم به دم شمع جمالیندان منوّر اولماسا،

ای گؤزوم نورو! گركمز دیده‌ی روشن بنا!

هیچ مسكنده قراریم یوخدورور اول ذُوقدان،

كیم قاچان خاك سر كویون اولا مسكن بنا؟

باشدا بیر سرو سمنبر وصلی‌نین سئوداسی وار،

سود قیلماز باغبان، نظّاره‌ی گُلشن بنا!

ای فضولی! اودلارا یانسین بساط سلطنت،

یئیدیر اوندان حق بیلیر بیر گوشه‌ی گلخن بنا.